Góc vườn với bươm bướm, 1890, Vincent van Gogh

Góc vườn với bươm bướm (Long Grass with Butterflies), 1890

Vincent van Gogh

Painter, Dutch, 1853 - 1890

Trưng bày tại Bảo tàng Quốc gia Luân Đôn (The National Gallery, London).

Bức tranh Long Grass with Butterflies (1890) là một trong những kiệt tác đầy ám ảnh nhưng cũng vô cùng thơ mộng của danh họa Vincent van Gogh. Được vẽ vào những tháng cuối đời, tác phẩm không chỉ là một bức tranh phong cảnh đơn thuần mà còn là tấm gương phản chiếu nội tâm phức tạp của người nghệ sĩ thiên tài.

Hoàn cảnh ra đời đặc biệt tại nhà thương điên Saint-Paul

Bức tranh được thực hiện khi Van Gogh đang là bệnh nhân điều trị tâm thần tại bệnh viện Saint-Paul-de-Mausole ở Saint-Rémy, miền Nam nước Pháp. Trong thời gian bị giới hạn không gian di chuyển, ông được phép vẽ trong khu vườn hoang dã phía sau bệnh viện. Thay vì chọn những góc nhìn rộng lớn, Van Gogh lại cúi xuống nhìn thật gần vào một thảm cỏ dại mọc um tùm, đan xen cùng những loài hoa nhỏ và vài chú bướm trắng đang bay lượn.

Nghệ thuật thị giác: Sự giao thoa giữa màu sắc và những nét cọ thô

• Bố cục không có đường chân trời: Điểm độc biệt của tác phẩm là sự biến mất hoàn toàn của bầu trời hay đường chân trời. Toàn bộ khung tranh được lấp đầy bởi các khóm cỏ dại mọc dày đặc, tạo cảm giác góc nhìn cận cảnh (close-up) vô cùng riêng tư. Tuy vậy, lối đi nhỏ ở góc trên bên phải vẫn khéo léo tạo ra chiều sâu không gian cho người xem.
• Kỹ thuật Impasto đặc trưng: Van Gogh áp dụng kỹ thuật đắp sơn dày (Impasto) tạo nên những gờ nổi mạnh mẽ trên bề mặt vải canvas. Mỗi lưỡi cỏ được tạo nên bởi một nhát cọ dứt khoát, mang năng lượng chuyển động như một thực thể sống đang rung rinh trước gió.
• Sự biến tấu của dải màu xanh: Sắc xanh lá cây trong tranh không hề đơn điệu. Ông pha trộn tài tình giữa xanh emerald, xanh cung đình, màu vàng của nắng, kết hợp cùng những nét viền đen đầy tương phản giúp các bụi cỏ hiện lên vô cùng sống động và gai góc.

Ý nghĩa ẩn dụ về khát vọng tự do

Sự tương phản lớn nhất trong tác phẩm nằm ở hình ảnh những ngọn cỏ mọc dại kiên cường và những cánh bướm dập dìu.

• Thảm cỏ um tùm: Đại diện cho một thế giới có phần hỗn độn, ngột ngạt nhưng tràn đầy sức sống nguyên bản của tự nhiên.
• Những chú bướm trắng: Nằm ẩn hiện ở góc phải, những sinh vật mỏng manh này có thể tự do bay lượn vượt ra khỏi ranh giới của những bức tường nhà thương điên. Chúng chính là hiện thân cho tâm hồn khao khát tự do, muốn thoát ly khỏi những xiềng xích của bệnh tật đang bủa vây lấy người họa sĩ.

Sức ảnh hưởng từ nghệ thuật Nhật Bản

Bức tranh phản ánh rõ rệt sự say mê của Van Gogh đối với tranh khắc gỗ Nhật Bản (Ukiyo-e). Ông từng viết rằng người Nhật luôn nghiên cứu một chiếc lá, một ngọn cỏ một cách vô cùng thông tuệ. Lối tư duy tập trung vào những chi tiết bình dị, nhỏ bé của thiên nhiên để nâng tầm thành nghệ thuật đỉnh cao đã giúp tác phẩm này trở thành một trong những bức họa về chủ đề thiên nhiên đáng xem nhất tại Bảo tàng Quốc gia Luân Đôn